Trong bối cảnh ba đợt nắng nóng gay gắt liên tiếp từ tháng 4 đến tháng 6-2026 phủ rộng cả ba miền, nhu cầu điện tại Việt Nam liên tục lập các kỷ lục mới về sản lượng và công suất tiêu thụ. Theo thông tin Bộ Công Thương công bố tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 6, sản lượng điện toàn hệ thống trong ngày cao điểm 24-6 đạt khoảng 1,206 tỉ kWh (bao gồm ước tính điện mặt trời mái nhà), tăng 18% so với cùng kỳ năm 2025 và cao hơn 8,9% so với mức kỷ lục của năm trước. Cùng ngày, công suất cực đại toàn hệ thống vượt 57.537 MW, tăng 12,9% so với cùng kỳ và cao hơn 5,8% so với đỉnh năm 2025.

Điều kiện thời tiết cực đoan là tác nhân trực tiếp kéo phụ tải điện lên cao. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết riêng ngày 24-6, miền Bắc ghi nhận nắng nóng nghiêm trọng, đặc biệt tại khu vực trung du và miền núi với nhiệt độ phổ biến 35-38°C, có nơi trên 40°C, trong khi nhiệt độ cảm nhận tại Hà Nội lên tới khoảng 50°C. Trong bối cảnh đó, hệ thống điện miền Bắc ghi nhận sản lượng xấp xỉ mức kỷ lục trước đó ngày 27-5, đạt khoảng 629,7 triệu kWh, tăng 8,8% so với đỉnh năm 2025; công suất cực đại vùng này đạt 30.279 MW, tăng 7,4%.

Dù nhu cầu tiêu thụ tăng đột biến, Bộ Công Thương khẳng định hệ thống điện quốc gia vẫn vận hành an toàn, ổn định trong sáu tháng đầu năm 2026. Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm cung ứng đủ điện cho sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt. Cơ quan điều độ hệ thống điện quốc gia được giao nhiệm vụ huy động tối đa các nguồn điện khả dụng, trong đó có tính đến sản lượng thương phẩm từ điện mặt trời mái nhà, để đáp ứng phụ tải tăng nhanh, đặc biệt tại miền Bắc – khu vực chịu áp lực cung ứng lớn nhất trong các đợt nắng nóng.

Trước xu hướng phụ tải tiếp tục đi lên, Bộ Công Thương cho biết đang khẩn trương rà soát, cập nhật Quy hoạch điện VIII nhằm phù hợp hơn với thực tế tăng trưởng tiêu thụ điện và yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng trong trung và dài hạn. Lãnh đạo bộ nhiều lần nhắc lại định hướng tập trung vào các giải pháp nâng cao năng lực cung ứng, củng cố dự phòng hệ thống và tối ưu cấu trúc nguồn, song song với việc vận hành linh hoạt, tăng cường các biện pháp sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả. Trong bối cảnh ghi nhận các kỷ lục mới về sản lượng và công suất, thông điệp xuyên suốt được cơ quan quản lý đưa ra là năng lực cung ứng hiện tại vẫn đáp ứng được phụ tải, đồng thời đang được điều chỉnh quy hoạch để đón đầu nhu cầu ngày càng tăng.

La France affronte déjà son troisième épisode de fortes chaleurs depuis le début de l’année, quelques jours seulement après une canicule qualifiée d’historique. Dimanche, sept départements du Sud – l’Ardèche, l’Aude, la Drôme, le Gard, le Vaucluse, l’Hérault et les Pyrénées-Orientales – ont été placés en vigilance orange canicule, avec des températures pouvant avoisiner les 40 °C, notamment en ex-région Languedoc-Roussillon. Météo-France prévoit que les fortes chaleurs gagneront du terrain vers le nord ce lundi 6 juillet 2026 et n’exclut pas d’étendre la vigilance à d’autres territoires.

Si les prévisionnistes soulignent que « les températures sont un cran en dessous » de celles enregistrées lors de la précédente canicule, la nouvelle vague pourrait se prolonger jusqu’au week-end prochain. Les minimales restent élevées sur le pourtour méditerranéen et dans la moyenne vallée du Rhône, souvent comprises entre 21 et 25 °C, avec des pointes à 27 °C localement. Ce troisième épisode survient après une séquence de mai jugée exceptionnelle par sa précocité et une canicule de deux semaines dans la seconde moitié de juin, pendant laquelle les températures moyennes ont atteint des niveaux records et entraîné de graves conséquences sanitaires.

La répétition des fortes chaleurs s’accompagne d’un risque d’incendie particulièrement élevé dans les régions méditerranéennes. Météo-France met en garde contre des vents parfois forts susceptibles de favoriser la propagation des feux et classe sept départements du Sud en « risque très élevé » dans son bulletin dédié à la météo des forêts. Dans les Pyrénées-Orientales, un incendie déclenché samedi soir dans un massif difficile d’accès à Trévillach a parcouru près de 1 000 hectares. Selon la préfecture, le feu « n’est plus en propagation libre » mais reste sous surveillance. Dans la Drôme, un incendie de forêt qui brûle depuis trois jours dans une zone montagneuse inhabitée a plus que doublé de superficie dans la nuit, mobilisant plus de 300 pompiers qui tentent d’en ralentir la progression jugée « défavorable ».

Au-delà de la gestion d’urgence, la nouvelle offensive du thermomètre ravive un débat politique déjà vif sur la manière d’adapter le pays à des canicules appelées à devenir plus fréquentes et plus intenses. La question de la climatisation s’est imposée comme un symbole des divergences de stratégie. Lors de l’épisode de juin, la ministre de la Transition écologique, Monique Barbut, s’est opposée à l’idée de déployer « la clim partout » comme réponse à l’adaptation au changement climatique, tandis que le Rassemblement national défendait un « plan clim » chiffré à 40 milliards d’euros.

Dimanche, le chercheur François Gemenne, coauteur de rapports du GIEC, est venu bousculer le débat en prenant clairement position en faveur d’un recours accru à la climatisation. « Je ne comprends pas les gens (...) qui s’obstinent à refuser la climatisation. Ça veut dire qu’ils acceptent de transformer les canicules en tract électoral pour le RN », a-t-il déclaré sur France Info, visant explicitement la ministre de la Transition écologique. Sur fond de vigilance orange, de forêts en flammes et de mortalité en hausse lors des précédents épisodes, la France se retrouve ainsi à arbitrer entre impératifs sanitaires immédiats, maîtrise de la demande énergétique et stratégie de long terme face à des étés de plus en plus extrêmes.