Một hình thái thời tiết nguy hiểm đang tăng cấp nhanh trên Biển Đông, buộc chính quyền trung ương và các địa phương ven biển kích hoạt hàng loạt biện pháp ứng phó. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, vùng áp thấp xuất hiện từ ngày 1/7 ở phía Đông khu vực giữa và Bắc Biển Đông đã mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới trong ngày, tiếp tục di chuyển theo hướng Tây Tây Bắc và có xu hướng gia tăng cường độ.

Đến 13h ngày 2/7, tâm áp thấp nhiệt đới nằm ở khoảng 17,4 độ vĩ Bắc; 112,2 độ kinh Đông, trên vùng biển phía Bắc khu vực Hoàng Sa, với sức gió mạnh nhất cấp 7 (50-61 km/h), giật cấp 9. Dự báo đến trưa 3/7, áp thấp nhiệt đới sẽ tiến gần đất liền ven biển phía Đông Nam đảo Hải Nam (Trung Quốc), mạnh lên cấp 8-9, giật cấp 10-11 và có khả năng phát triển thành bão, sau đó tiếp tục di chuyển về phía Bắc vịnh Bắc Bộ với cấp độ rủi ro thiên tai được đánh giá ở mức 3.

Mưa giông, gió mạnh và sóng lớn được dự báo bao trùm một vùng biển rộng từ phía Tây Bắc Biển Đông đến Bắc vịnh Bắc Bộ. Khu vực phía Tây Bắc Biển Đông (bao gồm Hoàng Sa) có gió mạnh cấp 6-7, sau tăng lên cấp 8-9; sóng cao phổ biến 2-4 m, vùng gần tâm bão có thể đạt 3-5 m, biển động rất mạnh. Từ đêm 3/7, khu vực Bắc vịnh Bắc Bộ được cảnh báo gió mạnh dần lên cấp 6-7, vùng gần tâm bão cấp 8, giật cấp 9-10, sóng cao 2-4 m. Toàn bộ tàu thuyền hoạt động trong vùng nguy hiểm đều có nguy cơ chịu tác động của dông, lốc, gió mạnh và sóng lớn.

Trong bối cảnh áp thấp nhiệt đới có khả năng mạnh lên thành bão, Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự Quốc gia đã ban hành công điện yêu cầu các địa phương ven biển từ Quảng Ninh đến Khánh Hòa, cùng nhiều bộ, ngành liên quan, theo dõi chặt chẽ diễn biến, kiểm soát hoạt động tàu thuyền và thông báo kịp thời cho chủ phương tiện, thuyền trưởng biết vị trí, hướng di chuyển của áp thấp và vùng nguy hiểm (từ khoảng 14-17,5 độ vĩ Bắc, phía Đông kinh tuyến 114 độ kinh Đông trong 24 giờ tới). Lực lượng chức năng được yêu cầu tổ chức kiểm đếm, hướng dẫn tàu thuyền chủ động phòng tránh, không đi vào hoặc nhanh chóng thoát khỏi khu vực nguy hiểm, đồng thời tăng cường giám sát các phương tiện du lịch hoạt động tại vịnh, cửa sông và vùng ven bờ.

Trên đất liền, hoàn lưu của áp thấp nhiệt đới được dự báo gây mưa lớn ở khu vực Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa trong các ngày đầu tháng 7, đi kèm nguy cơ kèm theo các hiện tượng thời tiết cực đoan như lốc, sét, gió giật mạnh tại nhiều nơi. Cơ quan khí tượng khuyến cáo các địa phương rà soát phương án bảo đảm an toàn cho dân cư ở khu vực trũng thấp, ven biển, trên đảo; các chủ phương tiện, ngư dân và doanh nghiệp khai thác biển được khuyến nghị theo dõi sát bản tin dự báo, điều chỉnh kế hoạch sản xuất và di chuyển để giảm thiểu rủi ro gián đoạn hoạt động và thiệt hại tài sản.

Des côtes normandes à la Méditerranée, les scientifiques décrivent une même dynamique : la multiplication et l’intensification des canicules marines désorganisent les écosystèmes et fragilisent des pans entiers de l’économie littorale. Jeudi, des chercheurs de l’Ifremer ont évoqué une « hécatombe invisible » sous l’eau, évoquant à la fois l’effondrement des populations de bulots en Manche, les difficultés croissantes de la filière ostréicole et la mortalité de nombreuses espèces en Méditerranée.

En Normandie, la baie de Granville (Manche) illustre ce basculement. L’eau de la Manche y a gagné localement 1,5 °C en quarante ans, un réchauffement que les bulots supportent mal. Longtemps deuxième espèce pêchée dans la région, avec près d’une centaine de bateaux et des captures de l’ordre de 10.000 tonnes par an pendant plus de vingt ans, la ressource s’est effondrée. Entre les années 2000 et 2017, ces volumes dépassaient encore 10.000 tonnes annuelles ; en 2025, les débarquements ont chuté de 80 %, à seulement 1.900 tonnes. Avec les canicules marines de cette année, les chercheurs s’attendent à de « très forts impacts » supplémentaires sur la pêcherie.

La filière ostréicole, qui représente « à peu près 10.000 à 20.000 emplois en France », selon Franck Lagarde, coordinateur du réseau d’observations des huîtres creuses Ecoscopa, est elle aussi sous tension. Décrivant la canicule marine de mai comme « la plus impactante qu’on ait jamais enregistrée depuis 1960 », il souligne qu’il est encore trop tôt pour en mesurer tous les effets. Mais dans l’Atlantique et la Manche, les vagues de chaleur se sont déjà traduites depuis cinq ans par une baisse des taux de croissance des naissains – les jeunes huîtres – de 14 % à 62 %. « La violence de ce qu’on vient de vivre nous a surpris », reconnaît-il, disant voir des signaux préoccupants pour l’ensemble de la filière.

Plus au sud, en Méditerranée, la hausse des températures se manifeste par des épisodes de mortalité massifs. L’océanographe et écologue Nathaniel Bensoussan redoute une « hécatombe invisible sous l’eau » et compare la situation à « un feu de forêt ». Lors d’une plongée en 2022, après un été déjà marqué par des canicules marines, il décrit l’impression de descendre dans un « cimetière marin », équivalent sous-marin d’une forêt brûlée, avec des mortalités récurrentes touchant plus d’une cinquantaine d’espèces entre la surface et 50 mètres de profondeur. Mer semi-fermée, la Méditerranée a connu depuis le début de l’année des vagues de chaleur sur 98 % de sa surface, avec un record de température en juin à 24,34 °C, selon le service européen Copernicus Marine. Dans ce contexte, la raréfaction des grandes algues et la mortalité de gorgones rouges, ces coraux mous qui abritent une riche biodiversité, accentuent la pression sur des écosystèmes déjà fragilisés.